งานบริการของห้องสมุดส่งเสริมการศึกษาแก่ผู้ใช้

ห้องสมุดเป็นองค์กรที่ดำเนินกิจการในลักษณะการให้บริการแก่สังคมโดยใช้ทรัพยากรซึ่งเป็นสื่อบันทึกความเจริญงอกงามทางปัญญาของมนุษยชาติมาให้บริการ การจัดบริการห้องสมุดที่มีประสิทธิภาพจะทำหน้าที่ประเทืองปัญญาและทำให้ผู้ใช้บริการเห็นคุณค่าของห้องสมุด การบริการมีความสำคัญทั้งต่อผู้ใช้บริการและต่อผู้ให้บริการ ดังนี้

ความสำคัญต่อผู้ใช้บริการ
1. เป็นการส่งเสริมการศึกษา บริการของห้องสมุดทุกประเภทมีส่วนส่งเสริมการ การศึกษาแก่ผู้ใช้ทั้งสิ้น เช่น ห้องสมุดสถาบันการศึกษาระดับต่าง ๆ เป็นแหล่งค้นคว้าหาความรู้ของนักเรียนนักศึกษาและครูอาจารย์ทั้งเพื่อการเรียนการสอนในหลักสูตรและความรู้อื่น ๆ ห้องสมุดประชาชนเป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิตของคนทั่วไป โดยผู้ใช้บริการจะได้รับความรู้ในด้านต่าง ๆ ตามความสนใจใคร่รู้ของแต่ละคน
2. เป็นการสนองความต้องการและความสนใจในการศึกษาค้นคว้าของผู้ใช้ทุก ระดับด้วยทรัพยากรสารนิเทศที่เหมาะสมโดยผู้ใช้บริการจะได้ใช้ทรัพยากรสารนิเทศเพื่อการศึกษาค้นคว้าเรื่องที่สนใจ โดยห้องสมุดอำนวยความสะดวกในการใช้บริการต่าง ๆ
3. เป็นการสนับสนุนการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง โดยการจัดหาทรัพยากร สารนิเทศที่มีคุณภาพ มีจำนวนเพียงพอ และมีระบบการจัดเก็บการให้บริการที่ถูกต้อง
4. ช่วยในการค้นคว้าวิจัย ในทุกสาขาอาชีพจำเป็นต้องทำการวิจัยเพื่อให้เกิดสิ่ง ใหม่ ๆ เป็นการพัฒนาวิชาการในสาขาอาชีพนั้น นักวิจัยต้องมีข้อมูลเป็นจำนวนมากซึ่งไม่อาจหาซื้อเองได้ทั้งหมด และยากที่จะรวบรวมได้ครบถ้วนสมบูรณ์ ห้องสมุดซึ่งรวบรวมข้อมูลไว้แล้วยังจัดบริการต่าง ๆ เพื่อช่วยเหลือนักวิจัยให้ได้รับข้อมูลที่ต้องการจำเป็นอย่างกว้างขวาง ครบถ้วน และทันใช้งาน
5. เป็นการช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย ผู้ใช้ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายเพื่อซื้อหนังสือหรือ สื่อสารนิเทศอื่น ๆ มาอ่าน/ใช้เอง เพราะผู้ใช้สามารถใช้ทรัพยากรสารนิเทศของห้องสมุดได้อย่างหลากหลายกว้างขวาง
6. เป็นการประหยัดเวลาในการแสวงหาสารนิเทศ เนื่องจากห้องสมุดได้จัดระบบ และมีวิธีการสืบค้นที่ช่วยให้เข้าถึงสารนิเทศได้รวดเร็ว ทั้งมีบริการที่เป็นการช่วยเหลือผู้ใช้ให้สามารถเข้าถึงสารนิเทศทั้งที่มีอยู่ภายในห้องสมุดและจากแหล่งภายนอก
7. เป็นการส่งเสริมการใช้เวลาให้เป็นประโยชน์ ผู้ใช้ได้รับความเพลิดเพลิน และ ผ่อนคลายความเครียดโดยการใช้ทรัพยากรสารนิเทศที่ให้ความบันเทิงและความจรรโลงใจ
8. เป็นการสนับสนุนให้ผู้ใช้เป็นคนทันสมัย ทันเหตุการณ์ ก้าวทันโลก

ความสำคัญต่อห้องสมุด การบริการเป็นภารกิจหลักของห้องสมุด สร้างการรับรู้ หรือภาพลักษณ์ที่ดีต่อห้องสมุด ทำให้ผู้ใช้เห็นว่าห้องสมุดเป็นที่พึ่งได้ ควรได้รับการสนับสนุนเนื่องจากได้รับบริการตามที่คาดหวังและพึงพอใจ เกิดการยอมรับและศรัทธา นำไปสู่การได้รับความร่วมมือสนับสนุนทั้งจากภายในและภายนอก ความสำคัญต่อองค์กรที่ห้องสมุดสังกัด บริการของห้องสมุดเป็นภาพลักษณ์ของ หน่วยงาน เป็นการประชาสัมพันธ์องค์กรทั้งทางตรงและทางอ้อม ความสำคัญต่อผู้ให้บริการ ด้านผู้ปฏิบัติงานนั้น การบริการช่วยให้มีอาชีพและมี รายได้ เกิดความภาคภูมิใจที่ได้ประกอบภารกิจที่เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่นและสังคม ทำให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

การสำรวจนี้ยังครองคลุมถึงนานาบริการด้านเทคโนโลยีที่บรรณารักษ์สามารถให้บริการได้

25

การสำรวจล่าสุดจาก Pew Internet พบว่าห้องสมุดทั่วโลกยังมีอนาคตไกลและไม่อวสานไปง่ายๆ แม้หนังสือดิจิตอลหรือ E-Book จะมีอิทธิพลมากขึ้น โดยงานวิจัยชื่อ Library services in the digital age สะท้อนว่าประชาชนคนออนไลน์ยังคงให้ความสำคัญกับห้องสมุด ท่ามกลางบรรณารักษ์ที่กำลังพยายามปรับตัวเพื่อยกระดับบริการให้ได้ในอนาคต ถือเป็นเทรนด์ในวงการสิ่งพิมพ์โลกที่นักการตลาดไม่ควรพลาด นักการตลาดนั้นควรรู้ว่าอะไรอิน-อะไรเอาท์ เพื่อให้สามารถจับกระแสมวลชนและรู้ทันทิศทางพฤติกรรมของกลุ่มตลาดได้อย่างถูกต้อง ดังนั้นในวันที่หนังสืออิเล็กทรอนิกส์และสื่อดิจิตอลทวีความสำคัญมากเช่นนี้ นักการตลาดก็ควรเข้าใจว่าแท้จริงแล้ว หนังสือเล่มและห้องสมุดยังคงมีแนวโน้มว่าจะสามารถครองใจประชาชนในยุคดิจิตอลได้ต่อไป โดยเฉพาะชาวอเมริกันซึ่งได้ชื่อว่าอ่านหนังสืออิเล็กทรอนิกส์มากที่สุดชาติหนึ่ง เนื่องจากกลุ่มตัวอย่างเกินครึ่งระบุวาได้ใช้งานห้องสมุดในช่วง 1 ปีที่ผ่านมา

งานวิจัยที่เน้นศึกษาอนาคตงานบริการห้องสมุดในยุคดิจิตอลของ Pew พบว่าในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา 53% ของกลุ่มตัวอย่างอเมริกันที่มีอายุมากกว่า 16 ปีขึ้นไประบุว่าได้เดินทางไปห้องสมุดหรือห้องสมัดเคลื่อนที่ ขณะที่ 25% เข้าชมเว็บไซต์ห้องสมุด โดย 13% ระบุว่าเข้าชมเว็บไซต์ห้องสมุดผ่านสมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ต ในกลุ่มผู้ใช้งานห้องสมุดเป็นประจำ ราว 26% ระบุว่าไปห้องสมุดถี่ขึ้นในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา เหตุผลหลักคือการพาบุตรหลานไปหาความรู้และทำรายงาน รวมถึงการไปขอยืมหนังสือเก่า ขณะที่ 22% ของผู้ใช้กลุ่มนี้ยอมรับว่าไปห้องสมุดน้อยลงเพราะสามารถใช้อินเทอร์เน็ตหาข้อมูลได้เร็วกว่า

การสำรวจนี้ยังครองคลุมถึงนานาบริการด้านเทคโนโลยีที่บรรณารักษ์สามารถให้บริการได้ เช่น บริการค้นหาข้อมูลออนไลน์ที่เปิดให้ผู้ใช้ถามคำถามบรรณารักษ์ แอพพลิเคชันสำหรับเข้าถึงสื่อการเรียนรู้หรือโครงการของห้องสมุด แอพพลิเคชันสไตล์ GPS สำหรับบอกเส้นทางไปห้องสมุดต่างๆ เครื่องยืมหนังสือสไตล์ Redbox และบริการแนะนำหนังสือ-วิดีโอ-หนังสือเสียงสไตล์ Amazon การสำรวจนี้ยังสะท้อนว่าชาวดิจิตอลยังสนับสนุนวิถีบริการดั้งเดิมของห้องสมุด โดยในกลุ่มผู้ใช้ห้องสมุดในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา 73% ระบุว่ายังจะยืมหนังสือเล่มต่อไป ขณะเดียวกัน กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ยังไม่ปักใจเห็นด้วยถ้าห้องสมุดจะตัดหนังสือเล่มออกไปบางส่วนเพื่อเทพื้นที่ในการสร้างศูนย์การเรียนรู้เทคโนโลยี หรือการจัดแสดงนิทรรศกาลที่มากขึ้นโดยกลุ่มตัวอย่าง 20% ระบุว่าควรเพิ่มพื้นที่ให้ศูนย์การเรียนรู้ ขณะที่ 39% ระบุว่าอาจจะทำได้ และ 36% ระบุว่าไม่ควรดำเนินการเลย

พัฒนาห้องสมุดอีเล็คทรอนิกส์เสริมศักยภาพธุรกิจยุดิจิตอล

การผลักดันเศรษฐกิจดิจิตอลว่า ไม่ใช่เรื่องใหม่ ทั้งยังเป็นความท้าทายครั้งสำคัญที่จะสร้างภาพลักษณ์ให้เศรษฐกิจไทยได้อย่างดี โดยเฉพาะกลุ่มธุรกิจไทยที่เคยมีข้อจำกัด ด้านการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้พัฒนาองค์กรให้สามารถแข่งขันกับตลาดโลกได้ โดยบริษัทซึ่งเป็นผู้พัฒนาระบบธุรกิจแบบไม่พึ่งพากระดาษ สำหรับองค์กร เตรียมความพร้อมสานต่อนโยบาย โดยพัฒนาระบบห้องสมุดอีเล็คทรอนิกส์เป็นศูนย์กลางข้อมูลให้องค์กรและผู้ประกอบการ ที่ผ่านมาเราได้พัฒนาระบบให้สามารถรองรับได้ทั้งไฟล์ พีดีเอฟ ไฟล์สแกน คลิปวิดีโอ ไฟล์งานอย่างเช่นวิร์ด เอ็กเซล และ พาวเวอร์พ้อยท์ จนกลายเป็นคลังเก็บข้อมูล และศูนย์รวมข่าวสารองค์กร ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างมาก เนื่องจากต้นทุนในการติดตั้งค่อนข้างต่ำ มีระบบที่เป็นมาตรฐาน เข้าถึงได้ทุกระดับองค์กร ทั้งส่วนของสำนักงานและภาคการผลิต

พัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ต่อยอดจากระบบห้องสมุดอีเล็คทรอนิกส์เดิมที่มีใช้งานในองค์กรชั้นนำ สามารถตอบโจทย์ ผู้ใช้งานทั้งในแง่การลดต้นทุน ส่งต่อข่าวสารที่รวดเร็ว มีประสิทธิภาพและใช้งานง่าย นอกจากนี้ ยังสามารถค้นหาข้อมูลความรู้ ข่าวสารองค์กรและอ่านดิจิตอล แมกกาซีนที่ตัวเองชอบได้ด้วย ทำให้ไม่ต้องใช้เอกสารจำนวนมาก สามารถนำระบบไปใช้บน สมาร์ทโฟน มีระบบสร้างข่าวบริษัท ส่งคำเชิญกิจกรรมผ่านหน้าวอลล์ ของแต่ละคนเพื่อแจ้งเข้าร่วมได้ และแจ้งข่าวดิจิตอลแมกกาซีนออกใหม่ ให้พนักงานสามารถดาวน์โหลดนิตยสารชั้นนำ เช่น บ้านและสวน เนชั่นแนลจีโอกราฟิค ไปอ่านได้แบบฟรีๆ เลยเกิดสังคมแห่งการเผยแพร่ความรู้ของคนภายในบริษัท

ในแถบอาเซียน ถึงแม้จะยังไม่ได้เข้าสู่ AEC อย่างเป็นทางการ แต่ ก็มีการวางแผน พัฒนาระบบให้ครอบคลุม องค์กรที่มีเป้าหมายชัดว่า ต้องการนำดิจิตอล เทคโนโลยีมาใช้อย่างโรงพยาบาล สนามบิน โรงแรม และศูนย์การค้า ล่าสุดได้รับการติดต่อจากสปป.ลาว ซึ่งสนใจอยากที่จะได้ระบบที่บริษัทคิดค้นขึ้น ไปติดตั้งใช้งานภายในองค์กร ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนการจัดเตรียมเอกสารอยู่ ด้วยศักยภาพของผู้เชี่ยวชาญ ด้านพัฒนาซอฟแวร์ และเป็นผู้บุกเบิกห้องสมุด อีเล็กทรอนิกสื เต็มรูปแบบรายแรกของไทย ประกอบกับได้รับความไว้วางใจจากองค์กรต่างๆ มากมาย เพราะมีความเข้าใจในความแตกต่างของแต่ละองค์กร ที่มีความหลากหลายรูปแบบ บริษัท จึงมีความพร้อมที่จะรองรับทั้งภาคธุรกิจและหน่วยงานราชการ ซึ่งจะเป็นผลดีอย่างยิ่งต่อการแข่งขันในระดับอาเซียน และระดับโลก เมื่อโลกความเป็นจริงกับโลกอินเทอร์เน็ตถูกเชื่อมต่อขยายตัวอย่างรวดเร็ว บทบาทของสังคมไร้สาย จึงไม่ใช่แค่เครื่องมือการสื่อสารเพียงอย่างเดียว แต่ยังช่วยขับเคลื่อนธุรกิจ สร้างรายได้มหาศาล เช่น การเปิดร้านค้าบนเฟซบุ๊ก หรือ เว็บไซต์ช็อปปิ้งอื่นๆ และช่วยอำนวยความสะดวก เช่น ระบบชำระภาษีของกรมสรรพากร ด้วยคุณสมบัติการเข้าถึง กลุ่มเป้าหมายจำนวนมากในเวลาอันรวดเร็ว และต้นทุนต่ำ ทำให้อินเตอร์เน็ตเป็นสิ่งที่พึงปรารถนาขององค์กรทั้งหลาย ปัจจุบันมีการนำอินเตอร์เน็ตมาใช้เพื่อประโยชน์สำหรับหน่วยงานในรูปแบบต่างๆ อาทิ การประชาสัมพันธ์องค์กร การติดต่อสื่อสาร การเผยแพร่ข้อมูล

ห้องสมุดที่เหมาะสำหรับเด็กแทนการเดินห้างเพื่อหาความรู้

วันหยุดว่าง ๆ ลองพาเด็ก ๆ ไปห้องสมุดแทนการเดินห้างเพื่อหาความรู้ดีไหม ถ้ากลัวรบกวนคนอื่นมากไป เรารวบรวมห้องสมุดในประเทศไทยที่เหมาะสำหรับเด็กเพราะสร้างไว้เพื่อให้เด็ก ๆ เข้าไปใช้โดยเฉพาะ

1. ห้องสมุดการ์ตูน ห้วยขวาง
การ์ตูนเป็นสิ่งที่พ่อแม่หลายคนเบือนหน้าหนี แต่หากพ่อแม่ท่านใดคิดเช่นนี้อยู่แล้วละก็ เราขอให้ท่านเปิดใจให้กว้าง แล้วลองพาลูก ๆ ไปที่ ห้องสมุดการ์ตูนห้วยขวางดูสิคะ แล้วจะทราบว่าแท้จริงแล้วการ์ตูนนี่แหละ คือ ยาหวาน เป็นความรู้ที่เคลือบไว้ด้วยความสนุกสนานเพลิดเพลินชั้นดีเลยทีเดียว ที่นี่เป็นที่รวบรวมหนังสือการ์ตูนที่มีประโยชน์ไม่มีพิษมีภัยจำนวนหลายพันเล่ม ทั้งของไทยและนานาชาติ นอกจากนี้ยังมีห้องกิจกรรมวาดภาพการ์ตูน ห้องฉายภาพยนตร์การ์ตูนแอนิเมชั่น มุมหนังสือการ์ตูน 3 มิติ ห้องทำการบ้านและการจัดแสดงประวัติการ์ตูนเรื่องต่าง ๆ อีกด้วย

เปิดให้บริการวันอังคาร-วันเสาร์เวลา 08.30-20.00 น.
วันอาทิตย์เวลา 09.00-17.00 น.
ปิดบริการ วันจันทร์และวันหยุดนักขัตฤกษ์

การเดินทาง: ติดกับรร.จันทร์หุ่นบำเพ็ญ ถนนประชาราษฎร์บำเพ็ญ เขตห้วยขวาง สามารถเดินทางมาได้โดย MRT ลงสถานีห้วยขวาง ต่อรถไปไม่ไกลทางถนนประชาราษฎร์บำเพ็ญ

2. มุมหนังสือเด็ก ห้องสมุดเนลสันเฮย์
ห้องสมุดเนลสันเฮย์เป็นห้องสมุดเก่าแก่อายุนับ 100 กว่าปี ว่ากันว่าเป็นหนึ่งในห้องสมุดที่สวยงามและคลาสสิคที่สุดของห้องสมุดเมืองไทย นอกจากจะเต็มไปด้วยหนังสือภาษาอังกฤษที่น่าสนใจมากมาย ห้องสมุดแห่งนี้ยังเป็นสถานที่อีกแห่งหนึ่งที่คุณพ่อคุณแม่ควรพาเด็ก ๆ มาเที่ยว พักผ่อนด้วยอย่างยิ่ง

ณ ห้องสมุดสุดแสนจะคลาสสิคแห่งนี้มีมุมเล็ก ๆ มุมหนึ่งที่ชื่อว่า Children’s Corner มุมแห่งนี้เต็มไปด้วยนิทานและวรรณกรรมเยาวชนที่น่าสนใจมากมาย นอกจากนี้ทุก ๆ วันเสาร์ เวลา10.30น. ทางห้องสมุดยังจัดกิจกรรม Saturday Storytelling หรือ “เล่านิทานในวันเสาร์” สำหรับเด็ก ๆ วัย 3-7 ปีด้วย ส่วนเด็กโตหรือวัยรุ่นที่อยากมีส่วนร่วมก็สามารถมาเข้าร่วมในฐานะนักเล่านิทานได้ หลังจากกิจกรรมเล่านิทานทางห้องสมุดจะจัดเตรียมกิจกรรมงานฝีมือต่าง ๆ ไว้ให้เด็ก ๆ ได้สร้างงานศิลปะของตนเองกันต่อ นอกจากนี้ที่นี่ยังมี Art Gallery ร้านอาหาร คาเฟ่สำหรับไว้บริการทุกท่านอีกด้วย

เปิดบริการวันอังคาร-อาทิตย์ เวลา 9.30น.-17.00น. (ปิดวันจันทร์)
การเดินทาง: 15 นาทีจาก BTS ช่องนนทรีย์และศาลาแดง ตั้งอยู่เลขที่ 195 ถนนสุรวงศ์

3. ห้องสมุดเด็กสวนดอกคูน ขอนแก่น
สำหรับครอบครัวใดที่อยู่ขอนแก่น และกำลังหาสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ ที่ให้ความรู้กับลูกน้อยได้ด้วย ขอเชิญคุณมาที่นี่ได้เลยค่ะ “ห้องสมุดเด็กสวนดอกคูน”
ห้องสมุดเด็กสวนดอกคูน ตั้งอยู่ภายในบริเวณสวนสาธารณะอันร่มรื่นของบึงแก่นนคร ที่นี่มีหนังสือให้บริการตั้งแต่หนังสือสำหรับเด็กเล็กไปจนถึงหนังสือวรรณกรรม และหนังสือสารานุกรมสำหรับเยาวชน เป็นพื้นที่สำหรับครอบครัวที่ให้ทั้งความรู้และบรรยากาศที่ร่มรื่น ผ่อนคลาย นอกเหนือจากนี้ห้องสมุดสวนดอกคูนยังมีกิจกรรมส่งเสริมการอ่านให้กับเด็ก ๆ อยู่เรื่อย ๆ ด้วยค่ะ โดยเฉพาะทุกวันเสาร์ตอนบ่ายโมง จะมีกิจกรรมอ่านหนังสือและอ่านนิทานต่าง ๆ ให้เด็ก ๆ ฟังด้วย

อ่านหนังสือเสร็จแล้วถ้าอยากเดินเล่นพักผ่อนหรือออกกำลังกาย ก็มาต่อที่บริเวณสวนสาธารณะของบึงแก่นนครได้เลย เรียกได้ว่าไปเที่ยวที่เดียวได้สองต่อเลยค่ะ
ที่อยู่: สวนสาธารณะ บึงแก่นนคร เขตเทศบาล เมืองขอนแก่น

4. ห้องสมุดเด็ก TK Park
TK park คือ อุทยานการเรียนรู้ใจกลางเมือง ตั้งอยู่บนชั้น 8 ของห้างสรรพสินค้า Central World ภายใน TK Park มีบริเวณห้องสมุดเด็กที่มีนิทานและหนังสือสำหรับคุณหนู ๆ ที่น่าสนใจมากมาย

นอกจากนี้ภายในห้องสมุดเด็กยังมีการจัดกิจกรรมส่งเสริมการอ่านและพัฒนาทักษะการเรียนรู้ของเด็ก ๆ ทุกอาทิตย์ อาทิเช่น ละครหุ่นนิ้วมือ กิจกรรมศิลปะประดิษฐ์ การเล่านิทาน และอีกมากมาย

ห้องสมุดยุคใหม่เพื่อเข้าสู่ประชาคมอาเซียน

library_hการเตรียมความพร้อมเข้าสู่ประชาคมอาเซียนเกิดการเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์ในเรื่องทรัพยากรสารสนเทศและบริการที่จะเกิดการเปลี่ยนแปลงในเรื่องของการเข้าสู่ประชาคมอาเซียน บรรณารักษ์จัดหาทรัพยากรสารนิเทศจะต้องเตรียมตัวด้านทักษะความรู้ความสามารถเพิ่มเติมในเรื่องสมรรถนะ มีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับสภาพแวดล้อมการทำงาน หากสภาพแวดล้อมการทำงานเปลี่ยนแปลงไปย่อมมีผลกระทบต่อสมรรถนะที่เป็นที่ต้องการ โดยภาษาอังกฤษเป็นภาษาทางการของอาเซียน บรรณารักษ์จากประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษเป็นทางการ อาจมีทักษะด้านภาษาเป็นอย่างดี ในขณะที่ประเทศไทยภาษาอังกฤษมิใช่ภาษาทางการนั้น บรรณารักษ์บางคนอาจประสบปัญหาในเรื่องการใช้ภาษาอังกฤษเพื่อการสื่อสาร ทำให้อาจจะต้องมีการเพิ่มพูนทักษะและพัฒนาศักยภาพ เพื่อช่วยให้การทำงานร่วมกันในเครือข่ายวิชาชีพ สะดวกมากยิ่งขึ้น อันจะนำไปสู่การส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศสมาชิก

การจัดบริการเชิงรุกห้องสมุดยุคใหม่สู่ประชาคมอาเซียน เป็นองค์ความรู้ที่ได้รับการจัดกิจกรรมเติมเต็มความรู้และแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับการจัดบริการเชิงรุกห้องสมุดยุคใหม่สู่ประชาคมอาเซียนของชุมชนแนวปฏิบัติฝ่ายห้องสมุดและสารนิเทศสาขาสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้บุคลากรมีความรู้ ทักษะ และแนวทางในการจัดบริการเชิงรุกของห้องสมุด ได้แก่ การระบุเขตข้อมูลและการ Create List ทรัพยากรสารสนเทศเกี่ยวกับประชาคมอาเซียน การสืบค้นฐานข้อมูลออนไลน์ด้านอาเซียน รวมถึงการเสวนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้เรื่องรูปแบบการจัดบริการเชิงรุกห้องสมุดยุคใหม่สู่ประชาคมอาเซียน

การคัดเลือกทรัพยากรสารสนเทศที่ตรงกับความต้องการ ตลอดจนการนำมาใช้เผยแพร่ ดูว่าผู้ใช้สามารถรับสื่อ/ข่าวสารทางใดบ้าง เช่น การติดตามหรือรับข่าวสารทางโทรศัพท์ social network เป็นต้น กระบวนการพัฒนาทรัพยากร พิจารณาว่ากลุ่มผู้ใช้ห้องสมุดที่ให้บริการคือกลุ่มใด อาทิ บุคคลทั่วไป นิสิต นักศึกษา อาจารย์ ฯลฯ ประเด็นที่ต้องพิจารณา คือ ผู้ใช้มีความต้องการที่หลากหลาย ความจำเป็นในการแบ่งปันทรัพยากร และตอบสนองความต้องการได้ครบทุกคน ประการถัดมาคือ นโยบายการพัฒนาทรัพยากร ซึ่งจำเป็นต้องมีเพื่อให้เราคิดถึงเป้าหมาย นึกถึงผู้ใช้ ความผูกพันกับเป้าหมายและแผนงาน นอกจากนี้ท่านวิทยากรได้ให้แนวทางสมรรถนะของบรรณารักษ์ และนักวิชาชีพสารสนเทศที่จะต้องมีคือทักษะทางบรรณารักษศาสตร์ในด้านการทำรายการ ทักษะที่เพิ่มคุณค่า เช่น การทำวิจัย ความรู้ทางด้านเทคโนโลยี ทักษะการพร้อมปรับตัว และทักษะที่ไม่เกี่ยวโดยตรงกับสายงาน ทัศนคติ ค่านิยมและคุณสมบัติส่วนบุคคล

เทคโนโลยีทางด้านคอมพิวเตอร์ช่วยพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติ

การที่ห้องสมุดในประเทศไทยเริ่มก้าวสู่การใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติอย่างเป็นรูปธรรม โดยมีห้องสมุดประมาณ 20 แห่ง โดยแต่ละแห่งได้จัดทำฐานข้อมูลบรรณานุกรมของห้องสมุด ซึ่งส่วนใหญ่จัดทำบนเครื่องไมโครคอมพิวเตอร์และใช้โปรแกรม Micro CDS/ISIS ซึ่งยูเนสโกให้ใช้โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย ไอดีพีได้จัดซื้อและติดตั้งโปรแกรมระบบห้องสมุดสำเร็จรูปให้กับสำนักหอสมุดกลาง โดยใช้ระบบการจัดทำรายการสืบค้น และระบบการสืบค้นสารสนเทศแบบออนไลน์ ระบบ URICA ถือเป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติระบบแรกที่นำเข้าสู่วงการห้องสมุดอัตโนมัติของประเทศไทย ต่อมามีห้องสมุดมหาวิทยาลัยหลายแห่งจัดซื้อระบบห้องสมุดอัตโนมัติสำเร็จรูปซึ่งพัฒนาโดยบริษัทในต่างประเทศมาใช้ ในการใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติดังกล่าว นอกจากจะใช้งบประมาณจำนวนมากในการจัดซื้อซอฟต์แวร์ระบบห้องสมุดอัตโนมัติแล้ว ห้องสมุดจะต้องจัดสรรงบประมาณสำหรับเป็นค่าบำรุงรักษาระบบอย่างต่อเนื่องทุกปี รวมทุกห้องสมุดแล้วไม่น้อยกว่าปีละ 30 ล้านบาท นับเป็นงบประมาณจำนวนมากและมีแนวโน้มว่าจะคงภาวะเช่นนี้อีกนานหากห้องสมุดต่างๆ ยังไม่มีทางเลือกอื่นที่ดีกว่า

เทคโนโลยีทางด้านคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีทางด้านโทรคมนาคมเป็นเครื่องมือสำคัญที่นำมาใช้ในการพัฒนาระบบงานของห้องสมุดเพื่อสนองความต้องการของผู้ใช้ บทบาทและรูปแบบของห้องสมุดจึงต้องปรับเปลี่ยนให้สอดคล้องกับความก้าวหน้าของเทคโนโลยีตลอดจนสภาพการณ์ของสังคมโดยยังคงยึดความสำคัญของห้องสมุด คือการจัดการข้อมูลเพื่อให้พร้อมสำหรับบริการผู้ใช้อย่างรวดเร็วและทันเวลา

ระบบงานสำหรับการสืบค้นข้อมูล เป็นส่วนที่สำคัญและจำเป็นจะต้องมี ซึ่งจะช่วยให้ผู้ใช้งานได้รับความสะดวก ในการค้นหาทรัพยากรของห้องสมุด โดยอาศัยขอบเขตในการค้นตามที่ต้องการ เช่น การค้นโดยชื่อเรื่อง หัวเรื่อง ผู้แต่ง หมายเลขทะเบียน เลขเรียก และเลขมาตรฐานต่างๆซึ่งจะต้องให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงการค้นได้อย่างสะดวก ไม่ว่าโดยการกำหนดขอบเขตการค้นล่วงหน้า โดยการเลือกเข้าทำการค้นจากเมนูหรือการจำกัดขอบเขตการค้น แบบบรรทัด เมื่อค้นพบข้อมูลทรัพยากรแล้ว ระบบจะต้องสามารถแสดงสถานภาพของทรัพยากรนั้นได้โดยตรง เมื่อเสร็จสิ้นการพัฒนาทั้งสามระบบงาน ถือว่าเป็นระบบห้องสมุดที่สามารถใช้งานได้เป็นอย่างดีแล้ว แต่ถ้าขาดระบบจัดหาทรัพยากรแล้ว ทำให้ขาดความสมบูรณ์ของระบบบูรณาการ จึงเริ่มต้นพัฒนาระบบจัดหา โดยให้มีความต่อเนื่องเชื่อมโยง สามารถใช้ข้อมูลร่วมกันของฐานข้อมูลต่างๆซึ่งถือว่าสมบูรณ์ที่สุดของระบบงานห้องสมุดแล้ว

ลักษณะการทำงานของระบบห้องสมุดอัตโนมัติ

1.ระบบงานจัดหา (Acquisition)
2.ระบบงานวิเคราะห์หมวดหมู่และลงรายการ (Cataloging)
3.ระบบงานบริการยืม-คืน (Circulaion)
4.ระบบงานสืบค้นรายการทรัพยากร (Online Public Access Catalog)
5.ระบบงานวารสารและเอกสาร (Serial Control)

การพัฒนาห้องสมุดชุมชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิตของชุมชน

ห้องสมุดได้รับการพัฒนาเป็นห้องสมุดที่มีชีวิต เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้  มีหนังสือ สื่อการเรียนรู้ที่ทันสมัย มีคุณภาพ หลากหลาย สอดคล้องกับความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย มีบรรยากาศและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการอ่านและการเรียนรู้ มีกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้อย่างมีคุณภาพ นำไปสู่การพัฒนาตนเอง ชุมชน และเกิดสังคมแห่งการเรียนรู้ที่ยั่งยืน โดยภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วม

การพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้มีหนังสือ สื่อการเรียนรู้ ที่ทันสมัย มีคุณภาพ หลากหลาย สอดคล้องกับความต้องการของประชาชนกลุ่มเป้าหมาย มีบรรยากาศและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการอ่าน และการเรียนรู้ บุคลากรผู้ปฏิบัติงานห้องสมุดได้รับการพัฒนาให้สามารถจัดกิจกรรมได้อย่างมีคุณภาพ หลากหลาย ต่อเนื่อง โดยภาคีเครือข่ายร่วมส่งเสริมและสนับสนุน ห้องสมุดชุมชนแหล่งการเรียนรู้ที่สำคัญและใกล้ชิดชุมชนมากที่สุด หากจะให้ห้องสมุดประชาชนมีศักยภาพ สามารถตอบสนองความต้องการการเรียนรู้สำหรับประชาชนได้อย่างแท้จริง จำเป็นต้องพัฒนาและต้องเป็นการพัฒนาภายใต้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด ไม่เน้นการพัฒนาทางด้านกายภาพเป็นหลัก แต่เน้นการพัฒนาเชิงกระบวนการ

การปรับเปลี่ยนห้องสมุดประชาชนเดิมให้เป็นห้องสมุดที่มีชีวิตชีวา อาจเริ่มจากการทำให้ห้องสมุดประชาชนไม่มีขอบเขต อาณาจักร เปลี่ยนจากการให้บริการเชิงรับเป็นเชิงรุก ผู้ใช้บริการสามารถเข้าถึงบริการได้ง่าย สะดวก รวดเร็ว แบบไร้พรมแดน บริการสื่อการเรียนรู้และความบันเทิงที่หลากหลาย ทันสมัย จัดหาหนังสือและสื่อใหม่ๆ มาให้บริการสมาชิกเป็นประจำ มีการปรับเปลี่ยนการจัดวางวัสดุอุปกรณ์ภายในห้องสมุดให้แปลกตา แต่งแต้มสีสันอาคารสถานที่อยู่เสมอ จัดบรรยากาศให้สบายๆ ผ่อนคลายเหมือนอยู่บ้าน มีความยืดหยุ่นตอบสนองพฤติกรรมการเรียนรู้ของผู้ใช้บริการทุกกลุ่ม ลดความเป็นทางการลงให้มากที่สุด จัดแสดงสื่อต่างๆ ให้มีความโดดเด่น เร้าใจ โดยการแสดงของจริง สัมผัสได้ ทดลองได้ นำเสนอสถิติข้อมูลใหม่ๆ ทุกวัน ให้ความสำคัญกับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ การสาธิตศิลป วัฒนธรรม การแสดงสินค้าพื้นบ้าน ภูมิปัญญาท้องถิ่น และอาชีพท้องถิ่น หรือเปิดโอกาสให้สมาชิกมาใช้ห้องสมุดจัดกิจกรรมต่างๆ ได้อย่างเต็มที่ปราศจากข้อจำกัด

นอกจากนั้น ควรมีการจัดบริการอินเตอร์เน็ตคุณภาพสูงแต่ราคาต่ำ มีบริการดูหนัง ฟังเพลง มุมบริการอาหารว่าง เครื่องดื่ม มุมเสวนากลุ่มแลกเปลี่ยนเรียนรู้ อาจมีร้านค้าเล็กๆ เพื่อจำหน่ายหนังสือใหม่ๆ ยอดนิยม ราคาพิเศษ รวมทั้งมีระบบแลกเปลี่ยนหนังสือ และสื่อสำหรับสมาชิก และนักศึกษาการศึกษานอกโรงเรียนประเภทต่างๆ ตลอดจนการกำหนดเวลาเปิด-ปิด บริการห้องสมุดให้ตรงกับความต้องการของผู้ใช้บริการ โดยอาจกำหนดให้มีเวลาเปิดเป็นช่วงๆ ภายในวันเดียวกัน เพื่อเป็นการประหยัดค่าใช้จ่าย และเจ้าหน้าที่มีเวลาทำงานด้านเทคนิคอย่างเต็มที่

บทบาทหน้าที่สำคัญประการหนึ่งที่จะทำให้ห้องสมุดมีชีวิต คือ การพัฒนาให้เป็นหน่วยจัดการความรู้ภาคประชาชน ทำหน้าที่วิเคราะห์ความต้องการการเรียนรู้ของสมาชิกทุกกลุ่มไม่ว่าจะเป็น เด็ก เยาวชน ชาวบ้านทั่วไป ผู้นำชุมชน กลุ่มแม่บ้าน กลุ่มอาชีพ ผู้สูงอายุ และกลุ่มผู้ใช้แรงงาน เพื่อจัดสรรทรัพยากรการเรียนรู้ แสวงหา สร้างองค์ความรู้ใหม่ๆ พัฒนาทักษะการเรียนรู้ และกระตุ้นส่งเสริมให้ประชาชนรักการเรียนรู้ รวมทั้งการออกแบบกระบวนการถ่ายทอดความรู้ที่สอดคล้องเหมาะสมกับความต้องการการเรียนรู้ของกลุ่มเป้าหมายที่หลากหลายได้อย่างมีประสิทธิภาพ ก็จะทำให้ห้องสมุดเป็นห้องสมุดมีชีวิต และสามารถเปลี่ยนบทบาทจาก Service center ให้เป็น Learning center ได้ในที่สุด

ข้อควรปฏิติในการเข้าใช้สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง

สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง เปิดให้บริการพร้อมกับการเปิดบรรยายของมหาวิทยาลัยในวันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2514 เป็นศูนย์กลางในการค้นคว้าทางวิชาการสำหรับอาจารย์และนักศึกษา ปัจจุบันสำนักหอสมุดกลางฯ มีการดำเนินงานในระบบเครือข่ายห้องสมุดอัตโนมัติ โดยใช้โปรแกรมระบบห้องสมุดอัตโนมัติ INNOPAC และเป็นสมาชิก โครงการเครือข่ายห้องสมุดในประเทศไทย (ThaiLIS) ที่ประกอบด้วยห้องสมุดสมาชิกจำนวน 75 แห่ง โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อการพัฒนาและการใช้ทรัพยากรสารสนเทศห้องสมุดร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพ สามารถเชื่อมโยงกับเครือข่ายห้องสมุดและศูนย์สารสนเทศอื่นๆทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพื่อช่วยให้นักศึกษา อาจารย์ ค้นหาและเลือกใช้ข่าวสารความรู้จากทั่วทุกมุมโลกได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว

เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต และสนับสนุนการจัดการศึกษา การวิจัย ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีให้มหาวิทยาลัยเป็นที่ยอมรับในภูมิภาค เป็นบริการที่ห้องสมุดจัดขึ้นเพื่อช่วยให้ผู้ใช้บริการได้รับเอกสารสิ่งพิมพ์ที่ต้องการจากห้องสมุดหรือศูนย์สารนิเทศทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ โดยการติดต่อประสานงานในการขอยืม และสำเนาข้อมูลจากฐานข้อมูลที่ไม่มีในห้องสมุดให้ หรือออกแบบกรอกรายการยืมระหว่างห้องสมุด ให้ผู้ขอใช้บริการไปติดต่อขอใช้บริการด้วยตนเองที่สถาบัน หรือหน่วยราชการอื่นๆ

ข้อปฏิบัติของผู้ใช้บริการหอสมุด มหาวิทยาลัยรามคำแหง

– ผู้ใช้ต้องแต่งกายให้สุภาพเรียบร้อย สำรวมกิริยาวาจา และปฏิบัติตนมิให้เป็นที่รบกวนผู้อื่น
– การเข้าใช้บริการ ผู้เข้าใช้ต้องแสดงหลักฐานการเป็นสมาชิกต่อเจ้าหน้าที่ทุกครั้ง
– การใช้ทรัพยากรสารสนเทศภายในหอสมุดกลางฯ ผู้ใช้จะต้องใช้ ณ ที่ซึ่งจัดไว้ให้โดยเฉพาะ และปฏิบัติตามข้อปฏิบัติที่กำหนดไว้
– ให้ระมัดระวังทรัพย์สินและของมีค่าที่นำติดตัวมา หากสูญหาย สำนักหอสมุดกลาง จะไม่รับผิดชอบใดๆทั้งสิ้น
– ให้แสดงหนังสือและเอกสารต่อเจ้าหน้าที่ตรวจทุกครั้ง ก่อนออกจากสำนักหอสมุดกลาง
– ไม่นำกระเป๋าใส่หนังสือ หีบห่อ ถุง ย่าม ฯลฯ เข้าไปในสำนักหอสมุดกลาง แต่ให้ฝากไว้ ณ ที่รับฝาก ยกเว้นสิ่งของมีค่า
– ไม่นำอาหาร เครื่องดื่ม หรือของขบเคี้ยวเข้าไปในสำนักหอสมุดกลาง
– ไม่สูบบุหรี่ภายในสำนักหอสมุดกลาง
– ไม่ตัด ฉีก ทำลาย หรือทำให้ทรัพยากรสารสนเทศของสำนักหอสมุดกลาง เสื่อมสภาพ ผู้ฝ่าฝืนจะได้รับการพิจารณาโทษสถานหนัก
– ไม่จองที่นั่ง
– ไม่นำทรัพยากรสารสนเทศของสำนักหอสมุดกลาง ออกไปภายนอกโดยมิได้ยืมตามระเบียบมหาวิทยาลัยรามคำแหง
– การใช้เครื่องมือสื่อสารทุกชนิด ต้องไม่รบกวนผู้อื่น

ลักษณะของห้องสมุดยุคใหม่ในบทบาทของห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์

ห้องสมุดแต่แรกเริ่มนั้นเป็นเสมือนที่จัดเก็บหนังสือ มีบรรณารักษ์เป็นผู้จัดการดูแล บทบาทของห้องสมุดและบรรณารักษ์นี้ค่อนข้างจำกัดอยู่เฉพาะในวงวิชาการเท่านั้น ภาพบรรณารักษ์ในใจของผู้ใช้บริการคือคุณป้าดุ ๆ ไว้ผมมวย สวมแว่นตาหนาเตอะ  และมักพูดจาไม่ค่อยเข้าใจแต่ในปัจจุบันห้องสมุดและบรรณารักษ์ได้เปลี่ยนภาพลักษณ์และบทบาทใหม่แล้ว เนื่องจากโลก ได้มีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว  ความเจริญทางด้านเทคโนโลยีและการสื่อสารทำให้โลกแคบลง คนมีความต้องการในการบริโภคสารสนเทศในการดำรงชีวิตประจำวันมากขึ้น ห้องสมุดและบรรณารักษ์จึงต้องเปลี่ยนแปลงตนเองให้ทันยุคทันเหตุการณ์ เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้ใช้บริการให้รวดเร็วและตรงตามความต้องการ โดยห้องสมุดจะต้องมีความทันสมัย บรรณารักษ์จะต้องเป็นที่รอบรู้ รวดเร็ว และทันต่อเหตุการณ์ ทันสมัย พร้อมที่จะช่วยเหลือและให้คำแนะนำแก่ผู้ใช้บริการตลอดเวลา ด้วยบุคลิกภาพที่ทันสมัย ยิ้มแย้ม และเป็นมิตร

ลักษณะของห้องสมุดยุคใหม่ในบทบาทของห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ มีการนำเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ และเทคโนโลยีการสื่อสาร เข้ามาเกี่ยวข้องในการดำเนินงานของห้องสมุดทั้งในด้านกระบวนการทำงาน และ ด้านการบริการผู้ใช้มีระบบโปรแกรมอัตโนมัติในการจัดการงานด้านต่าง ๆ ของห้องสมุด ได้แก่ งานจัดหางานวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศ งานบริการยืม – คืน งานสืบค้นข้อมูล และ งานด้านวารสารมีทรัพยากรที่เป็นข้อมูลอยู่ในรูปแบบดิจิตอล ได้แก่ ข้อมูลที่เป็น ตัวอักษร รูปภาพ เสียงและภาพเคลื่อนไหว โดยจัดเก็บข้อมูลไว้ในระบบฐานข้อมูล ในเครื่องคอมพิวเตอร์แม่ข่ายและให้บริการข้อมูลผ่านเครือข่ายมีการใช้เทคโนโลยีในการสร้างข้อมูล การจัดเก็บ การค้นหา และการเผยแพร่ผ่านระบบเครือข่ายมีการให้บริการข้อมูลในลักษณะการใช้ข้อมูลร่วมกัน ผู้ใช้สามารถที่จะเปิดอ่านข้อมูลพร้อมๆ กัน ได้ในเวลาเดียวกัน ต่างสถานที่กัน โดยผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ต

ผู้ใช้สามารถที่จะใช้ข้อมูลได้โดยตรง เป็นเนื้อหาเต็มรูปแบบ โดยไม่ต้องมาที่อาคาร ห้องสมุด เนื่องจากสามารถเปิดอ่านได้โดย ผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ตบรรณารักษ์ในปัจจุบันว่าต้องเป็นบุคคลที่มีคุณสมบัติ ดังนี้เป็นตัวกลางหรือสื่อกลาง ที่จะทำให้ผู้ใช้บริการเข้าถึงสารสนเทศได้อย่างสะดวกด้วยการ เป็นผู้จัดระบบอย่างดีไว้ให้ผู้ใช้เป็นเหมือนครูแนะแนวการอ่าน หรือ แนะนำวิธีการศึกษาค้นคว้าหาคำตอบแก้ปัญหาได้ อย่างถูกต้องเป็นแพทย์ หรือ พยาบาลที่ช่วยขจัดปัญหา หรือ รักษาผู้ใช้ที่ต้องการความรู้ในทุกรูปแบบเป็นภัณฑรักษ์ ที่อนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมของชาติ และเผยแพร่วัฒนธรรมอันเป็นสมบัติ ทางสติปัญญาของมนุษย์ให้กระจายไป เป็นการสืบทอดสู่คนรุ่นใหม่สืบเนื่องจากห้องสมุดมีการพัฒนาไปตามสภาพปัจจุบัน ที่มีการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีสารสนเทศของโลกยุคข่าวสาร  บรรณารักษ์จึงต้องมีคุณสมบัตินอกเหนือจากที่กล่าวมาแล้วข้างต้น

ห้องสมุดโรงเรียนยุคใหม่ ที่เหมาะกับปัจุบันนี้


ห้องสมุด  เป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่จัดหา จัดเก็บและให้บริการสารสนเทศที่มีความสำคัญต่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เพราะเป็นแหล่งรวมสารสนเทศหรือสรรพวิชาต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นด้านความรู้ ข่าวสารที่ถูกรวบรวมโดยการบันทึกไว้ในรูปของวัสดุตีพิมพ์ เช่น หนังสือ วารสาร นิตยสาร รายงานและวิจัย และในรูปของวัสดุตีพิมพ์ เช่น เทป สไลด์ วีดีโอเทป ซีดีรอม วีดีทัศน์ ห้องสมุดจึงนับได้ว่าเป็นแหล่งต่อยอดความคิดที่ดีที่สุดแห่งหนึ่ง เนื่องจากได้มีการสืบสานงานสร้างสรรค์จากความคิดของคนแต่ละยุคแต่ละสมัยที่ได้สะสมและถ่ายทอดออกมาผ่านตัวอักษรที่บันทึกไว้ในรูปแบบต่างๆ

ห้องสมุดโรงเรียน เป็นห้องสมุดประเภทหนึ่งที่จัดขึ้นในโรงเรียนมัธยมศึกษาและโรงเรียนประถมศึกษา โดยจะรวบรวมหนังสือ วัสดุที่ให้ความรู้ทุกสาขาวิชาตามที่กำหนดไว้ในหลักสูตร เป็นการปูพื้นฐานการใช้ห้องสมุดของนักเรียนในการนำไปสู่การค้นคว้าที่หลากหลาย และเพื่อเป็นการส่งเสริมความรู้ให้เกิดความเจริญงอกงามทั้งด้านสติปัญญา อารมณ์ จิตใจและสังคม ดังนั้น การจัดห้องสมุดจึงมีวัตถุประสงค์ในการให้บริการประเภทของการใช้แตกต่างกัน ดังนี้
1.เพื่อการศึกษา ( หมายถึง เป็นศูนย์ส่งเสริมการศึกษาที่มีหน้าที่ให้บริการทางวิชาการ โดยไม่จำกัดเพศ อายุ ความรู้
2.เพื่อความรู้ (Information) หมายถึง เป็นศูนย์รวมความรู้ที่หลากหลายที่ให้บริการตามความต้องการของผู้ใช้
3.เพื่อการค้นคว้าวิจัย (Research)หมายถึง เป็นแหล่งความรู้ ข่าวสาร อิเล็กทรอนิกส์ และเป็นศูนย์กลางของความก้าวหน้าจากการค้นคว้าวิจัยในสาขาวิชาต่างๆ
4.เพื่อการจรรโลงใจ (Inspiration) หมายถึง เป็นศูนย์รวมความรู้ ความบันเทิงที่ทำให้ผู้อ่านมีความสุข อ่านแล้วอิ่มเอมใจ หรือเกิดแรงบันดาลใจที่อยากสร้างสรรค์สิ่งดีงามให้กับสังคม
5.เพื่อการพักผ่อนหย่อนใจ (Recreation) หมายถึง ห้องสมุดที่มีสารสนเทศหลากหลายประเภทบันเทิงก็จะทำให้ผู้อ่าน เกิดความบันเทิง เพลิดเพลินใจ สามารถผ่อนคลายความตึงเครียดได้

ห้องสมุดโรงเรียนยุคใหม่จึงนับว่าเป็นหัวใจสำคัญต่อเยาวชนในการศึกษาหาความรู้และความบันเทิงที่เหมาะสมกับวัยและวุฒิภาวะของนักเรียนที่ต้องการอาหารเสริมทางสมอง และเนื่องจากห้องสมุดเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ของคนในชุมชน และเป็นแหล่งที่เปิดโอกาสทางการเรียนรู้ให้แก่เยาวชน โดยเท่าเทียมกัน ดังนั้น การทำให้นักเรียนสนใจที่จะเข้ามาศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมในห้องสมุดมากขึ้น ควรมีการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบให้เข้ากับสื่อวัสดุอุปกรณ์ใหม่ๆ เช่นนิตยสารวัยรุ่น ซีดีรอม ดีวีดี วีดิโอ โดยให้เด็กเลือกค้น เน้นความต้องการของเด็กนักเรียนเป็นสำคัญ แต่สิ่งที่จะขาดไม่ได้สำหรับห้องสมุดโรงเรียนในยุคใหม่ นั่นคือ บรรณารักษ์ผู้ให้บริการต้องเปลี่ยนบุคลิกภาพให้ดูสดใส สวยงาม ยิ้มแย้มแจ่มใส มีวิธีการประชาสัมพันธ์เชิญชวนให้เด็กเข้ามาใช้บริการห้องสมุดโรงเรียนให้มากที่สุด เช่น มีการจัดกิจกรรม/เกม การละเล่นต่างๆ ให้เด็กรู้สึกสนุกสนาน เพลิดเพลิน เมื่อนักเรียนเกิดความประทับใจกับห้องสมุดโรงเรียน เขาก็อยากเข้ามาใช้บริการของห้องสมุด เพื่อพัฒนาตนเองทางด้านความคิดและเติบโตไปข้างหน้าอย่างมีคุณภาพชีวิตที่ดีต่อไป

เทคนิคการศึกษาหาความรู้จากห้องสมุดนั้นเป็นเรื่องง่าย ๆ ในปัจจุบัน

ฟัง ๆ ดูแล้วบางคนอาจจะรู้สึกว่าห้องสมุดมักเป็นชื่อที่น่าเบื่อ น่าหลับมากกว่าน่าสนใจ ห้องใหญ่ ๆ ที่มีคนเยอะแยะ แต่บรรยากาศกลับเงียบเชียบ รอบ ๆ ตัวเต็มไปด้วยหนังสือ หากใครเคยคิดและรู้สึกอย่างนี้มาตลอด จงรีบเดินเข้าห้องสมุดและมาทำความรู้จักหรือความคุ้นเคยกับเอกสาร หนังสือ วารสาร และสื่อต่าง ๆ ภายในห้องสมุดอีกครั้ง เพื่อพิสูจน์และทำความรู้จักเสียใหม่ว่า ห้องสมุดนั้นมีอะไรที่เร้นลับและน่าค้นหามากกว่าที่นักเรียนคิดไว้อีกมาก สิ่งที่บางคนอาจกำลังเบื่อหน่ายอยู่นั้น คือ ขุมทรัพย์อันล้ำค่าทางปัญญาของตัวเราเอง ฉะนั้น นักเรียนที่รักการอ่าน จงอย่ารอคอยจนถึงเวลาที่จำเป็นต้องเข้าห้องสมุด เพราะถูกบังคับให้ไปค้นหาข้อมูลหรือเพียงเพราะใกล้สอบแต่เพียงอย่างเดียว

โดยปกติแล้วบรรณารักษ์และบุคลากรห้องสมุดทุกคน มีความยินดีที่จะให้บริการแก่ทุกคนอยู่แล้ว เพียงแค่นักเรียนเดินเข้าไปสัมผัสและเริ่มเรียนรู้วิธีการใช้ห้องสมุดอย่างเต็มที่ ตลอดจนสร้างความเข้าใจในกฎระเบียบ ขั้นตอนการค้นหาความรู้ และทักษะที่จำเป็นต่าง ๆ ในแหล่งขุมทรัพย์ทางปัญญานี้ นักเรียนก็จะได้ประโยชน์ทางปัญญาอย่างมหาศาลเลยทีเดียว การเข้าใช้ห้องสมุดที่จะได้ประโยชน์อย่างสมบูรณ์  จำเป็นที่จะต้องรู้หลักและวิธีการใช้อย่างถูกต้อง จะทำให้ไม่เสียเวลาไปโดยเปล่าประโยชน์

ควรค้นหาแหล่งข้อมูลของเอกสารจากสื่อต่าง ๆ เช่น การใช้คอมพิวเตอร์ค้นหาข้อมูล การใช้ซีดีรอมเพื่อการเรียน ศึกษาระเบียบการยืม-คืนหนังสือ ซีดี/ดีวีดี และโสตทัศนูปกรณ์ต่าง ๆ รวมถึงการยืมหนังสือด้วยตนเองว่ามีวิธีการหรือขั้นตอนอย่างไรเรียนรู้กฎระเบียบของการใช้ห้องสมุด การสมัครเป็นสมาชิก เวลาทำการ รวมถึงสิทธิ์ในการยืมทรัพยากรสารสนเทศว่ามีอะไรบ้างที่สามารถยืมได้และยืมไม่ได้  ทั้งนี้ เพื่อความพร้อมในการเตรียมกระดาษไปจดบันทึก หรืออาจถ่ายเอกสารก็ได้ ในกรณีที่ไม่สามารถนำข้อมูลออกนอกห้องสมุด อย่าลืมว่าห้องสมุดไม่ได้มีแต่ในโรงเรียนเพียงอย่างเดียว บางทีข้อมูลที่นักเรียนต้องการอยู่นั้น อาจไม่จำกัดอยู่เพียงในห้องสมุดเท่านั้น ลองมองหาห้องสมุดในชุมชน ห้องสมุดประชาชนห้องสมุดในมหาวิทยาลัยบ้าง เพราะข้อมูลเหล่านั้นอาจจะทำให้นักเรียนได้เกรด A จากการอ่านโดยไม่คาดคิด

ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์เป็นแหล่งรวบรวมขุมทรัพย์ทางปัญญาอย่างมากมาย

Library01ห้องสมุดเป็นแหล่งสำคัญของชาติในการถ่ายทอดความรู้ ตามประกาศองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งชาติ ปัจจุบันประเทศต่างๆยังคงยึดมั่นในหลักการดังกล่าว ห้องสมุดจึงได้รับการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง เมื่อเข้าสู่ยุคเทคโนโลยีสารสนเทศกับสภาพสังคมที่ให้ความสำคัญกับฐานความรู้ห้องสมุดจึงมีขอบข่ายให้บริการกว้างขวางมากขึ้น และถูกเรียกขานด้วยชื่อที่แตกต่างกันออกไป เช่น ศูนย์ข้อมูลการศึกษา ศูนย์เอกสารและศูนย์วิทยบริการ ห้องสมุดเป็นสถาบันที่ทำหน้าที่จัดเก็บรวบรวมสารสนเทศ และอารยธรรมของมนุษยศาสตร์ในทุกยุคทุกสมัย ระบบและวิธีการจัดเก็บหนังสือและสารสนเทศในห้องสมุดยุคเดิมที่จัดจำแนกประเภทหนังสือและให้บริการต่างๆในระบบมือทั้งหมดนั้น ไม่สามารถตอบสนองความต้องการการใช้สารสนเทศของผู้บริการในโลกยุคข้อมูลข่าวสารได้ครบถ้วน ห้องสมุดจึงจำเป็นต้องมีการปรับเปลี่ยนรูปแบบระบบและวิธีการจัดเก็บเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้ใช้บริการ

ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์

เป็นผลจากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี แต่ก็คงจะคาดการณ์ได้ยากว่าจากห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์และห้องสมุดเสมือนแล้วจะเกิดอะไรขึ้นตามมาอีกความพร้อมที่จะปรับตัวตามสภาพแวดล้อมที่แตกต่างไปจากเดิมคงจะเป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับผู้ปฎิบัติงานสารนิเทศทั้งหลาย และการเสาะแสวงหาความรู้เพิ่มเติม การเพิ่มพูนทักษะโดยเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับการใช้เทคโนโลยีจะทวีความสำคัญยากขึ้น เพราะพัฒนาการของห้องสมุดในอนาคตคงจะเป็นการผสมผสานกันระหว่างความก้าวหน้าของเทคโนโลยีและการสื่อสารที่จะช่วยอำนวยความสะดวกในการบริการสารนิเทศให้แก่ผู้ใช้ ซึ่งส่วนใหญ่คงจะเป็นผู้ใช้ที่ไม่เห็นตัวที่ใช้บริการผ่านทางอิเล็กทรอนิกส์นั่นเอง

การพัฒนาห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์เพื่อการจัดเก็บข้อมูลที่เป็นระบบ

ช่วยเพิ่มความรวดเร็วในการเข้าถึงข้อมูลหรือค้นหาข้อมูลที่ต้องการได้ในเวลาที่ต้องการเป็นการแพร่กระจายความรู้ให้ผู้ใช้ได้รับความสะดวกยิ่งขึ้นโดยไม่มีข้อจำกัดด้านเวลาและสถานที่เช่นเดียวกับการดำเนินงานขององค์กรในลักษณะ e-Office และ e-Commerce เป็นต้น การใช้ห้องสมุดที่ดีและประสบผลสำเร็จต้องมีการวางแผนการจัดระบบที่ชัดเจน เพราะการนำเสนอผ่านระบบอินเทอร์เน็ตผู้ที่สนใจเป็นผู้ที่ต้องการศึกษาค้นคว้าข้อมูลด้วยตนเอง ข้อมูลต่างๆที่นำเข้าห้องสมุดออนไลน์นี้จะต้องมีข้อเท็จจริงเพื่อความเข้าใจที่ตรงกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประสิทธิภาพของผู้ที่ออกแบบ E – Learnnig ว่าข้อมูลมีความน่าสนใจเพียงไร

ผู้เรียนสามารถสืบค้นข้อมูลสารสนเทศได้ทั่วโลกโดยไม่จำเป็นว่าข้อมูลนั้นจะมาจากส่วนใด เครือข่ายคอมพิวเตอร์เป็นแหล่งรวบรวมขุมทรัพย์ทางปัญญาอย่างมากมาย ในลักษณะที่สื่อประเภทอื่นไม่สามารถกระทำได้ ผู้เรียนจะมีความสะดวกต่อการค้นหาข้อมูลในลักษณะใดก็ได้ เช่น การค้นหาหนังสือหรืออ่านบทคัดย่อจากห้องสมุดออนไลน์ , การเข้าไปอ่านหนังสือนิตยสารต่าง ๆ วรรณกรรม , ตำรา , วารสาร หรือเอกสารทางวิชาการบนเครือข่าย ระบบห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ที่สร้างขึ้น สามารถส่งเสริมและใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ให้กับนักเรียนและบุคลากรในโรงเรียนได้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังสามารถบันทึกลงบนแผ่นข้อมูลเพื่อใช้งานในระบบออฟไลน์ ทำให้สามารถขยายผลไปยังพื้นที่ซึ่งไม่สามารถใช้งานในระบบอินเทอร์เน็ตได้ เป็นการลดความเหลื่อมล้ำของโอกาสในการเรียนรู้ให้แก่ผู้ด้อยโอกาสได้เข้ามาเรียนรู้จากระบบที่พัฒนาขึ้นได้ต่อไป

ปรับปรุงห้องสมุดชุมชน เพื่อให้เด็กมีนิสัยรักการอ่าน

ห้องสมุดชุมชน เป็นแหล่งการเรียนรู้และใกล้ชิดกับคนในชุมชนที่สุด ถ้าหากจะให้ห้องสมุดชุมชนมีศักยภาพ หรือสามารถตอบสนองความต้องการของคนในชุมชนได้อย่างแท้จริง จำเป็นต้องพัฒนาทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด ไม่เน้นการพัฒนากายภาพ แต่เน้นไปทางการพัฒนาเชิงบูรณาการ และปรับเปลี่ยนบทบาทหน้าที่ และเทคนิคนั่นเอง

ในการเปลี่ยนห้องสมุดชุมชนให้เป็นห้องสมุดที่มีชีวิตชีวา อาจะเริ่มจากการทำให้ห้องสมุดไม่มีขอบเขต เน้นให้ผู้ใช้บริการเข้าถึงได้ง่าย มีสื่อการเรียนรู้ด้านความบันเทิงที่หลากหลาย สะดวก รวดเร็ว มีหารจัดหาหนังสือใหม่ๆให้กับสมาชิกในชุมชนเป็นประจำ มีการจัดวางที่แปลกตา มีสีสัน มีความผ่อนคลาย และสบายตา ตอบสนองกับผู้ใช้บริการทุกเพศทุกวัย หรือเปิดโอกาสให้สมาชิกใช้บริการห้องสมุดได้อย่างไม่จำกัด นอกจากนี้ควรมีการให้บริการอินเตอร์เน็ต มีมุมเสวนาแลกเปลี่ยนความรู้ ให้ความสำคัญในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ รวมทั้งมีบริการแลกเปลี่ยนหนังสือ เพื่อเป็นการประหยัดค่าใช้จ่าย

จากผลสำรวจพบว่าที่ผ่านมาในเด็กระดับประถมศึกษาถึงมัธยมศึกษา อ่านหนังสือเพียงปีละ 2 เล่ม ลดลงถึง 60 เปอร์เซ็นหาเปรียบเทียบกับปี 2548 ที่เด็กไทยอ่านหนังสือปีละ 5 เล่มต่อคน ต่างจากประเทศเพื่อนบ้าน ยกตัวอย่างเช่น ประเทศเวียดนาม ที่มีการอ่านหนังสือถึง 60 เล่มต่อคนต่อปี นับว่าน่าตะใจ เพราะในสมัยก่อนจะอ่านหนังสือได้นั้นผู้อ่านจะต้องมีความรู้ในการออกออกเขียนได้ เป็นความฝันของใครหลายคน และไม่ใช่เรื่องที่จะทำได้ง่ายๆอย่างในปัจจุบัน ยิ่งในต่างจังหวัดในชนบทด้วยแล้ว กว่าจะได้หนังสือมาแต่ละเล่มไม่ใช่เรื่องง่ายเมื่อเทียบกับในปัจจุบันการได้อ่านหนังสือเป็นเรื่องที่ง่าย

ทางสถานศึกษาเองควรปลูกฝังให้เด็กเยาวชนรักการอ่านมากขึ้น ทำให้การอ่านเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมในชีวิตประจำวัน ในเหตุการณ์ต่างๆ สร้างกิจกรรมให้เยาวชนมีความอยากรู้อยากเห็น และกำหนดนโยบายการส่งเสริมนิสัยรักการอ่านที่ชัดเจนและต่อเนื่อง สนับสนุนงบประมาณ วัสดุอุปกรณ์ให้แก่สถานศึกษาในการจัดกิจกรรมต่างๆ สร้างเครือข่ายระหว่างทางภาครัฐและทางด้านเอกชน รวมทั้งตกลงกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อความทั่วถึง ส่วนทางด้านห้องเรียนเอง ครูต้องตระหนักเสมอว่า การอ่านนั้นจะติดตัวผู้เรียนไปตลอดชีวิต ครูต้องปลูกฝังให้เด็กรักการอ่านอย่างสม่ำเสมอ เพื่อพัฒนาคุณภาพอย่างแท้จริง

ห้องสมุดชุมชนกับการบริการด้านการศึกษา ค้นคว้าหาความรู้

tallasseelibrary
ห้องสมุดเป็นแหล่งรวบรวมและให้บริการในด้านทรัพยากรสารสนเทศเพื่อการศึกษาค้นคว้า ซึ่งจะประกอบไปด้วย หนังสือ วารสาร หนังสือพิมพ์ สิ่งพิมพ์ทุกชนิด และโสตทัศน์วัสดุ โดยทางห้องสมุดจะคัดเลือกมาเพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้
ปัจจุบันพบว่าห้องสมุด Tallassee นั้นมีบทบาทอย่างมากมาย ที่สามารถทำประโยชน์ต่อบุคคลและสังคม ไม่ว่าจะเป็นด้านการศึกษา เพราะเป็นแหล่งความรู้ที่ได้รวบรวมไว้อย่างครบถ้วนซึ่งนักเรียน นักศึกษา และผู้ใช้อื่นๆ สามารถค้นคว้าหาความรู้ได้จากห้องสมุด นอกจากนี้แล้ว ห้องสมุดยังเป็นแหล่งที่จัดเก็บข้อมูลจำพวกสารนิเทศต่างๆอีกด้วย

สำหรับประโยชน์ของห้องสมุด มีดังนี้
1.ห้องสมุดเป็นแหล่งรวบรวมทรัพยากรต่างๆ ที่ อาจารย์ นักเรียน นักศึกษา สามารถค้นคว้าหาความรู้ได้ทุกแขนงวิชา
2.ห้องสมุดเป็นแหล่งที่ทุกคนสามารถเลือกศึกษาค้นคว้าได้โดยอิสระตามความสนใจ ของแต่ละบุคคล อาจเป็นการค้นคว้าเพิ่มเติมเพื่อให้รอบรู้เข้าใจยิ่งขึ้น ในเนื้อหาวิชา  หรือเรื่องที่กำลังศึกษาอยู่  หรือเลือกอ่านสิ่งที่ตนสนใจ
3.ห้องสมุดช่วยให้ผู้ใช้มีความรู้ทันสมัยอยู่เสมอ เพราะผู้ใช้ห้องสมุด เป็นประจำจะเป็นผู้ที่รู้ข่าวความเคลื่อนไหวทั้งภายในและภายนอกประเทศ
4.ห้องสมุดช่วยให้รู้จักใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์
5.ห้องสมุดเป็นแหล่งรวบรวมทั้งผลงานวิจัยและวิทยานิพนธ์ ที่ให้นักศึกษาและอาจารย์ได้ค้นคว้าเพื่อใช้ประกอบการทำผลงาน
6.ห้องสมุดช่วยให้ผู้ใช้ห้องสมุดมีความเพลิดเพลิน  ซึ่งนับว่าเป็นการพักผ่อนทางอารมณ์ของผู้ใช้ห้องสมุดวิธีหนึ่งด้วย

ดังนั้นห้องสมุดกับการศึกษามีความสัมพันธ์กันอย่างแยกไม่ได้ เพราะการศึกษาในปัจจุบันมุ่งเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ผู้เรียนจึงจำเป็นต้องศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมจากทรัพยากรสารสนเทศต่าง ๆ  ในห้องสมุดเพื่อให้เกิดความรู้อย่างกว้างขวาง  ละเอียดลึกซึ้งยิ่งขึ้น  ส่วนการศึกษานอกระบบหรือผู้ที่ไม่ได้ศึกษาถึงขั้นสูงสุดก็สามารถใช้ห้องสมุดเป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าเพื่อพัฒนาตนเอง พัฒนาอาชีพได้ตลอดชีวิต  เพราะห้องสมุดเปรียบเสมือนห้องเรียนขนาดใหญ่ที่ผู้ใช้สามารถเข้าไปค้นหาคำตอบที่ต้องการได้ นอกจากนี้แล้ว ห้องสมุดยังได้จัดเก็บทรัพยากรประเภทหนังสือพิมพ์  วารสาร นิตยสาร เพื่อให้ผู้ใช้ได้ติดตามข่าวความเคลื่อนไหวของเหตุการณ์ปัจจุบันและความก้าวหน้าทางวิชาการ จึงเป็นการสนองความต้องการอย่างไม่มีที่สิ้นสุด และห้องสมุดยังได้จัดหาทรัพยากรสารนิเทศที่ดีและใหม่ทันสมัยอยู่ตลอดเวลามาไว้ให้บริการ  ผู้ใช้จึงได้ทั้งความรู้และมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์  รวมทั้งยังสามารถติดตามข่าวความเคลื่อนไหวและเหตุการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นทั้งในประเทศและนอกประเทศได้อีกด้วย

ห้องสมุดชุมชนให้บริการการศึกษาแก่ประชาชนทุกเพศ ทุกวัย และทุกระดับการศึกษา

ห้องสมุดที่ให้บริการสำหรับประชาชนทุกอาชีพ ทุกเพศทุกวัย ไม่จำกัดอายุ เพื่อเป็นศูนย์ข้อมูล ส่งเสริมการเรียนรู้ เป็นศูนย์กลางการจัดกิจกรรมของชุมชน เพื่อพัฒนาเครือข่ายการเรียนรู้ของชุมชนต่าง ๆ ในลักษณะและกิจกรรมของห้องสมุด โดยห้องสมุดสาธารณะจะเป็นสถานที่รวบรวมสรรพวิชาการต่าง ๆ ที่จะให้ความรู้อันประกอบด้วย หนังสือ วารสาร จุลวาร สิ่งพิมพ์ต่างๆ ต้นฉบับตัวเขียน โสตทัศนอุปกรณ์ทุกชนิด เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้มาใช้บริการของห้องสมุด

ห้องสมุดชุมชน ถือเป็นแหล่งการเรียนรู้ที่สำคัญและใกล้ชิดชุมชนมากที่สุด หากจะให้ห้องสมุดประชาชนมีศักยภาพ สามารถตอบสนองความต้องการการเรียนรู้สำหรับประชาชนได้อย่างแท้จริง จำเป็นต้องพัฒนาและต้องเป็นการพัฒนาภายใต้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด ไม่เน้นการพัฒนาทางด้านกายภาพเป็นหลัก แต่เน้นการพัฒนาเชิงกระบวนการ และปรับเปลี่ยนบทบาทหน้าที่ เทคนิควิธีการในลักษณะของคำเปรียบเปรยที่ว่า “ไม่รวย ก็สวยได้” นั่นคือ ทำให้ห้องสมุดประชาชน “มีชีวิตชีวา” นั่นเอง

การปรับเปลี่ยนห้องสมุดชุมชนเดิมให้เป็นห้องสมุดที่มีชีวิตชีวา อาจเริ่มจากการทำให้ห้องสมุดชุมชนไม่มีขอบเขต อาณาจักร เปลี่ยนจากการให้บริการเชิงรับเป็นเชิงรุก ผู้ใช้บริการสามารถเข้าถึงบริการได้ง่าย สะดวก รวดเร็ว แบบไร้พรมแดน บริการสื่อการเรียนรู้และความบันเทิงที่หลากหลาย ทันสมัย จัดหาหนังสือและสื่อใหม่ๆ มาให้บริการคนฝนชุมชนเป็นประจำ มีการปรับเปลี่ยนการจัดวางวัสดุอุปกรณ์ภายในห้องสมุดให้แปลกตา แต่งแต้มสีสันอาคารสถานที่อยู่เสมอ จัดบรรยากาศให้สบายๆ ผ่อนคลายเหมือนอยู่บ้าน มีความยืดหยุ่นตอบสนองพฤติกรรมการเรียนรู้ของผู้ใช้บริการทุกกลุ่ม ลดความเป็นทางการลงให้มากที่สุด จัดแสดงสื่อต่างๆ ให้มีความโดดเด่น เร้าใจ โดยการแสดงของจริง สัมผัสได้ ทดลองได้ นำเสนอสถิติข้อมูลใหม่ๆ ทุกวัน ให้ความสำคัญกับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ การสาธิตศิลป วัฒนธรรม การแสดงสินค้าพื้นบ้าน ภูมิปัญญาท้องถิ่น และอาชีพท้องถิ่น หรือเปิดโอกาสให้สมาชิกมาใช้ห้องสมุดจัดกิจกรรมต่างๆ ได้อย่างเต็มที่ปราศจากข้อจำกัด

นอกจากนั้น ควรมีการจัดบริการอินเตอร์เน็ตคุณภาพสูงแต่ราคาต่ำ มีบริการดูหนัง ฟังเพลง มุมบริการอาหารว่าง เครื่องดื่ม มุมเสวนากลุ่มแลกเปลี่ยนเรียนรู้ อาจมีร้านค้าเล็กๆ เพื่อจำหน่ายหนังสือใหม่ๆ ยอดนิยม ราคาพิเศษ รวมทั้งมีระบบแลกเปลี่ยนหนังสือ และสื่อสำหรับคนในชุมชนและนักศึกษาการศึกษานอกโรงเรียนประเภทต่างๆ ตลอดจนการกำหนดเวลาเปิด-ปิด บริการห้องสมุดให้ตรงกับความต้องการของผู้ใช้บริการ โดยอาจกำหนดให้มีเวลาเปิดเป็นช่วงๆ ภายในวันเดียวกัน เพื่อเป็นการประหยัดค่าใช้จ่าย และเจ้าหน้าที่มีเวลาทำงานด้านเทคนิคอย่างเต็มที่

บทบาทหน้าที่สำคัญประการหนึ่งที่จะทำให้ห้องสมุดชุมชนมีชีวิต คือ การพัฒนาให้เป็นหน่วยจัดการความรู้ภาคประชาชน ทำหน้าที่วิเคราะห์ความต้องการการเรียนรู้ของสมาชิกทุกกลุ่มไม่ว่าจะเป็น เด็ก เยาวชน ชาวบ้านทั่วไป ผู้นำชุมชน กลุ่มแม่บ้าน กลุ่มอาชีพ ผู้สูงอายุ และกลุ่มผู้ใช้แรงงาน เพื่อจัดสรรทรัพยากรการเรียนรู้ แสวงหา สร้างองค์ความรู้ใหม่ๆ พัฒนาทักษะการเรียนรู้ และกระตุ้นส่งเสริมให้ประชาชนรักการเรียนรู้ รวมทั้งการออกแบบกระบวนการถ่ายทอดความรู้ที่สอดคล้องเหมาะสมกับความต้องการการเรียนรู้ของกลุ่มเป้าหมายที่หลากหลายได้อย่างมีประสิทธิภาพ ก็จะทำให้ห้องสมุดประชาชนเป็นห้องสมุดมีชีวิต