เทคโนโลยีทางด้านคอมพิวเตอร์ช่วยพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติ

การที่ห้องสมุดในประเทศไทยเริ่มก้าวสู่การใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติอย่างเป็นรูปธรรม โดยมีห้องสมุดประมาณ 20 แห่ง โดยแต่ละแห่งได้จัดทำฐานข้อมูลบรรณานุกรมของห้องสมุด ซึ่งส่วนใหญ่จัดทำบนเครื่องไมโครคอมพิวเตอร์และใช้โปรแกรม Micro CDS/ISIS ซึ่งยูเนสโกให้ใช้โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย ไอดีพีได้จัดซื้อและติดตั้งโปรแกรมระบบห้องสมุดสำเร็จรูปให้กับสำนักหอสมุดกลาง โดยใช้ระบบการจัดทำรายการสืบค้น และระบบการสืบค้นสารสนเทศแบบออนไลน์ ระบบ URICA ถือเป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติระบบแรกที่นำเข้าสู่วงการห้องสมุดอัตโนมัติของประเทศไทย ต่อมามีห้องสมุดมหาวิทยาลัยหลายแห่งจัดซื้อระบบห้องสมุดอัตโนมัติสำเร็จรูปซึ่งพัฒนาโดยบริษัทในต่างประเทศมาใช้ ในการใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติดังกล่าว นอกจากจะใช้งบประมาณจำนวนมากในการจัดซื้อซอฟต์แวร์ระบบห้องสมุดอัตโนมัติแล้ว ห้องสมุดจะต้องจัดสรรงบประมาณสำหรับเป็นค่าบำรุงรักษาระบบอย่างต่อเนื่องทุกปี รวมทุกห้องสมุดแล้วไม่น้อยกว่าปีละ 30 ล้านบาท นับเป็นงบประมาณจำนวนมากและมีแนวโน้มว่าจะคงภาวะเช่นนี้อีกนานหากห้องสมุดต่างๆ ยังไม่มีทางเลือกอื่นที่ดีกว่า

เทคโนโลยีทางด้านคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีทางด้านโทรคมนาคมเป็นเครื่องมือสำคัญที่นำมาใช้ในการพัฒนาระบบงานของห้องสมุดเพื่อสนองความต้องการของผู้ใช้ บทบาทและรูปแบบของห้องสมุดจึงต้องปรับเปลี่ยนให้สอดคล้องกับความก้าวหน้าของเทคโนโลยีตลอดจนสภาพการณ์ของสังคมโดยยังคงยึดความสำคัญของห้องสมุด คือการจัดการข้อมูลเพื่อให้พร้อมสำหรับบริการผู้ใช้อย่างรวดเร็วและทันเวลา

ระบบงานสำหรับการสืบค้นข้อมูล เป็นส่วนที่สำคัญและจำเป็นจะต้องมี ซึ่งจะช่วยให้ผู้ใช้งานได้รับความสะดวก ในการค้นหาทรัพยากรของห้องสมุด โดยอาศัยขอบเขตในการค้นตามที่ต้องการ เช่น การค้นโดยชื่อเรื่อง หัวเรื่อง ผู้แต่ง หมายเลขทะเบียน เลขเรียก และเลขมาตรฐานต่างๆซึ่งจะต้องให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงการค้นได้อย่างสะดวก ไม่ว่าโดยการกำหนดขอบเขตการค้นล่วงหน้า โดยการเลือกเข้าทำการค้นจากเมนูหรือการจำกัดขอบเขตการค้น แบบบรรทัด เมื่อค้นพบข้อมูลทรัพยากรแล้ว ระบบจะต้องสามารถแสดงสถานภาพของทรัพยากรนั้นได้โดยตรง เมื่อเสร็จสิ้นการพัฒนาทั้งสามระบบงาน ถือว่าเป็นระบบห้องสมุดที่สามารถใช้งานได้เป็นอย่างดีแล้ว แต่ถ้าขาดระบบจัดหาทรัพยากรแล้ว ทำให้ขาดความสมบูรณ์ของระบบบูรณาการ จึงเริ่มต้นพัฒนาระบบจัดหา โดยให้มีความต่อเนื่องเชื่อมโยง สามารถใช้ข้อมูลร่วมกันของฐานข้อมูลต่างๆซึ่งถือว่าสมบูรณ์ที่สุดของระบบงานห้องสมุดแล้ว

ลักษณะการทำงานของระบบห้องสมุดอัตโนมัติ

1.ระบบงานจัดหา (Acquisition)
2.ระบบงานวิเคราะห์หมวดหมู่และลงรายการ (Cataloging)
3.ระบบงานบริการยืม-คืน (Circulaion)
4.ระบบงานสืบค้นรายการทรัพยากร (Online Public Access Catalog)
5.ระบบงานวารสารและเอกสาร (Serial Control)

Comments are closed.